شیرهای برقی ISO مانند سایر شیرهای برقی، وظیفه کنترل و تغییر مسیر جریان را در مدار بر عهده دارند. با این تفاوت که نوع پورتها و نحوه اتصال آنها در مدار، مطابق با استاندارد ISO تعریف شده است. به همین دلیل با عنوان «شیر برقی پنوماتیک استاندارد ISO» شناخته میشوند.شیرهای برقی ایزو با هدف ایجاد یکپارچگی در ابعاد و نحوه نصب طراحی شدهاند. یکسان بودن استاندارد نصب، به این معنی نیست که همه مدلها عملکرد یکسانی دارند. هنگام انتخاب شیر باید فشار کاری، دبی، ولتاژ بوبین، نوع تحریک و ساختار داخلی آن را هم در نظر گرفت. ممکن است یک شیر برای مدار موردنظر مناسب باشد، اما مدل دیگری با وجود داشتن همان استاندارد، پاسخگوی نیاز سیستم نباشد.
شیربرقی پنوماتیک ISO ؛ استاندارد جهانی
همانطور که از نامش مشخص است، توسط انرژی الکتریکی یا بوبین تحریک میشود و کاربرد آن کنترل مسیر سیال در مدار است. فقط اتصال یا نحوهٔ نصب آن بر اساس استاندارد ISO طراحی شده است. یعنی این شیرها روی یک منیفولد نصب میشوند که باید از نظر استاندارد با آن مطابقت داشته باشد. بنابراین، سازگاری شیر با منیفولد اهمیت زیادی دارد.
دو شیر با استاندارد ISO یکسان، لزوماً مشخصات فنی یکسانی ندارند. ممکن است هر دو روی یک منیفولد نصب شوند، اما از نظر فشار کاری، دبی، نوع تحریک، تعداد پورتها، ولتاژ بوبین یا عملکرد داخلی متفاوت باشند. بنابراین برای انتخاب شیر، فقط عبارت ISO را ملاک قرار ندهید و مشخصات فنی مدل را هم بررسی کنید.
انواع استاندارد شیر ISO
شیر ISO فقط به جنس بدنه، سایز یا نوع اتصال محدود نمیشود. زمانی که قرار است در خط تولید، سیستمهای فرایندی یا محیطهای حساس نصب شود، استاندارد آن اهمیت بیشتری پیدا میکند. تجربه کار با تجهیزات صنعتی نشان میدهد که بسیاری از مشکلاتی که در زمان نصب یا بهرهبرداری ایجاد میشوند، به انتخاب نادرست استاندارد شیر برمیگردند.
استاندارد ISO 5599
استاندارد مهمی برای شیرهای ۵ پورته است؛ یعنی شیرهای ۵/۲ و ۵/۳.
ISO 5599-1 : سطح و ابعاد Interface (رابط) نصب را مشخص میکند. یعنی تمرکز این استاندارد روی ابعاد است. سایزهای ISO 5599 در بازار با عناوینی مانند ISO Size 1، ISO Size 2 و ISO Size 3 شناخته میشوند.
منظور از ISO Size در اینجا، اندازه Interface یا همان رابط نصب شیر است؛ یعنی دو شیر از دو برند مختلف، ولی با سایز Interface یکسان، روی منیفولد با همان سایز قابل نصب هستند. این موارد را نباید با سایز رزوه، مثلاً G1/4 یا G1/2، اشتباه گرفت.
ISO 5599-2 : علاوه بر Interface مکانیکی (پورتها)، استاندارد مربوط به Interface الکتریکی (بوبین)، مانند ولتاژ، جریان و کانکتور را نیز در نظر میگیرد؛ یعنی نحوه قرارگیری و اتصال بخش الکتریکی مربوط به تحریک شیر را نیز شامل میشود.
ممکن است دو شیر هر دو ISO 5599 باشند، اما از نظر نوع اتصال الکتریکی یا نحوه قرارگیری قسمت سلونوئید با یکدیگر تفاوت داشته باشند.
ISO 5599-3 : استاندارد قدیمی بوده و دیگر نسخه جاری ندارد.
استاندارد ISO 15407
دو نوع دارد؛ مانند حالت قبل، یکی فقط استاندارد اتصال مکانیکی (ISO 15407-1) و دیگری علاوه بر آن، استاندارد اتصال الکتریکی (ISO 15407-2) را نیز پوشش میدهد.
این استاندارد مخصوص شیرهای ۵ پورته با سایزهای اتصال بزرگتر، یعنی ۱۸ و ۲۶ میلیمتر، است.
ISO 15218
استاندارد شیرهای ۳/۲ است. سطح نصب شیرهای برقی ۳/۲ را در چهار اندازه Interface تعیین میکند.
استانداردهای ISO دیگری نیز وجود دارند که مربوط به تمام شیرهای کنترل جهت هستند، نه صرفاً شیرهای ISO شناختهشده در بازار.
راهنمای خرید شیر برقی پنوماتیک استاندارد ISO
فرض کنید در یک خط تولید، چند جک پنوماتیک بهصورت همزمان کار میکنند و قرار است شیر برقی برای کنترل آنها بخریم. در این شرایط، فقط توجه به قیمت شیر برقی پنوماتیک استاندارد ISO یا برند آن کافی نیست؛ کوچکترین اشتباه در انتخاب سایز، ولتاژ یا فشار کاری میتواند باعث اختلال در عملکرد کل خط شود. بهتر است انتخاب را از چند مشخصه اصلی شروع کنید.
سایز، اولین موردی است که باید بررسی شود. شیرهای استاندارد ISO در ابعاد و سایزهای مشخصی تولید میشوند و باید با منیفولد و تجهیزات موجود در سیستم هماهنگ باشند. همچنین، علاوه بر سایز اتصال منیفولد، تعداد ایستگاهها و نوع نصب هم اهمیت بالایی دارند. اگر قرار است شیر روی یک منیفولد موجود نصب شود، حتماً ابعاد و استاندارد آن را بررسی کنید. بعد از آن، تعداد وضعیتها و مسیرها اهمیت دارند. برای مثال، شیر 5/2 معمولاً برای کنترل جکهای دوطرفه استفاده میشود، در حالی که شیرهای 3/2 معمولاً در سیستمهای پنوماتیک برای جکهای یکطرفه کاربرد دارند. انتخاب این بخش باید بر اساس عملکرد مورد انتظار عملگر انجام شود.
نوع بوبین و ولتاژ، مهمترین عوامل در زمان انتخاب تمام شیرهای برقی هستند؛ چون بوبینها با سوکتها و ولتاژهای مختلفی عرضه میشوند.
فشار کاری هم مانند دیگر تجهیزات پنوماتیکی باید بررسی شود تا با نیاز سیستم مطابقت داشته باشد. همچنین، اگر شیر ISO از نوع پایلوتدار باشد، فشار خیلی پایین ممکن است عملکرد آن را مختل کند. توجه به دبی هم، مانند فشار کاری، اهمیت بالایی دارد و باید متناسب با نیاز سیستم باشد.
سوالات متداول
تفاوت شیر ایزو و شیر کتابی چیست؟
تفاوت در ساختار نصب و استاندارد ابعادی متناسب با منیفولد میباشد.
ISO1، ISO2 ، ISO3 چه تفاوتی دارند؟
مرتبط با سایز اتصال است و تأکید روی ظرفیت جریان دارد، نه صرفاً اندازه ظاهری.
آیا شیر ISO یک برند با منیفولد برند دیگر سازگار است؟
باید استاندارد، ابعاد نصب و مشخصات فنی بررسی شود.
آیا شیر ایزو برای خطوط پرسرعت مناسب است؟
به دبی واقعی شیر، حجم سیلندر، طول مسیر و شرایط مدار وابسته است.
شیر برقی ایزو زمانی انتخاب مناسبی برای یک سیستم پنوماتیک است که استاندارد نصب آن در کنار سایر مشخصات فنی مورد بررسی قرار گیرد. در سیستمهایی که تعویض یا توسعه تجهیزات باید بدون تغییر اساسی در منیفولد انجام شود، انتخاب شیر مطابق با استاندارد موجود میتواند فرایند نصب و نگهداری را سادهتر کند. پیش از خرید، مشخصات شیر و منیفولد را در کنار نیاز واقعی عملگر بررسی کنید تا محصولی انتخاب شود که علاوه بر نصب صحیح، عملکرد خوبی در مدار داشته باشد.
